KONWENCJA OECD o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych

2006.05.29

Głównym postanowieniem Konwencji jest zobowiązanie państw-stron do wprowadzenia karalności czynnego przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w związku z międzynarodową działalnością gospodarczą, tj. uznania za przestępstwo obiecywania lub wręczenia korzyści zagranicznemu funkcjonariuszowi publicznemu w celu otrzymania lub utrzymania możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub zapewnienia sobie innej nienależnej korzyści w prowadzeniu międzynarodowej działalności gospodarczej. Obok penalizacji przekupstwa Konwencja zobowiązuje do ustanowienia odpowiedzialności osób prawnych za to przestępstwo.

Geneza i misja OECD
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju powstała 30 września 1961 r. na mocy Konwencji Paryskiej z 14 grudnia 1960 r. Założycielami było 20 najbardziej rozwiniętych państw świata. Obecnie skupia ona 30 państw członkowskich, w tym Polskę, która przystąpiła do OECD w 1996 r. Warunkiem członkostwa w organizacji jest akceptacja przez dany kraj zasad demokracji i gospodarki rynkowej.
Działania OECD mają na celu m.in.:

  • osiąganie trwałego wzrostu gospodarczego
  • wzrost zatrudnienia
  • podnoszenie poziomu życia
  • utrzymanie stabilizacji finansowej
  • przyczynianie się do rozwoju gospodarczego krajów nie będących członkami OECD
  • przyczynianie się. do ekspansji handlu światowego.

Działania OECD na polu zwalczania korupcji
Uznając korupcję za jeden z najpoważniejszych czynników zagrażających zasadom demokracji i gospodarki rynkowej, OECD podjęła działania zmierzające do walki z tym zjawiskiem. Działania te znalazły wyraz w trzech poniższych dokumentach opracowanych i wydanych przez Organizację:

  • Rekomendacja w sprawie korupcji w transakcjach międzynarodowych z 1994 r.
  • Zrewidowana Rekomendacja Rady w sprawie zwalczania przekupstwa w międzynarodowych transakcjach handlowych z 1996 r.
  • Konwencja o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych z 1997 r. (weszła wżycie w lutym 1999r.).

Konwencja
Głównym postanowieniem Konwencji jest zobowiązanie państw-stron do wprowadzenia karalności czynnego przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w związku z międzynarodową działalnością gospodarczą, tj. uznania za przestępstwo obiecywania lub wręczenia korzyści zagranicznemu funkcjonariuszowi publicznemu w celu otrzymania lub utrzymania możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub zapewnienia sobie innej nienależnej korzyści w prowadzeniu międzynarodowej działalności gospodarczej. Obok penalizacji przekupstwa Konwencja zobowiązuje do ustanowienia odpowiedzialności osób prawnych za to przestępstwo.
Pod pojęciem zagranicznego funkcjonariusza publicznego należy rozumieć każdą osobę pełniącą obowiązki ustawodawcze, administracyjne lub sądowe w obcym państwie, a także każdą osobę wykonującą funkcje publiczne na rzecz państwa obcego, w tym także na rzecz organizacji międzynarodowej. Korzyść, o której mowa w Konwencji może mieć dowolny charakter - zarówno majątkowy (np. suma pieniędzy), jak i niemajątkowy (korzyść osobista, np. obietnica awansu).

W odniesieniu do zagadnień związanych z rachunkowością i rewizją finansową, Konwencja zobowiązuje państwa-strony do wprowadzenia regulacji wyraźnie zakazujących praktyk wymienionych w art. 8, tj.:
,,... zakazania otwierania kont nieujawnionych w księgach, przeprowadzania transakcji nieujawnionych lub nieprawidłowo ujawnionych w księgach, rejestrowania nieistniejących wydatków, wprowadzania do ksiąg zobowiązań z nieprawdziwym określeniem ich przedmiotu, jak również użycia fałszywych dokumentów przez przedsiębiorstwa (...) w celu przekupienia zagranicznego funkcjonariusza publicznego lub ukrycia takiego przestępstwa.".
Jednocześnie Konwencja zobowiązuje jej strony do wprowadzenia skutecznych, proporcjonalnych oraz odstręczających sankcji o charakterze cywilnym, administracyjnym lub karnym za takie zaniechania lub fałszerstwa dotyczące ksiąg, dokumentacji, rozliczeń oraz sprawozdań finansowych tych firm.
Przeniesienie postanowień Konwencji na grunt prawa polskiego
Polska ratyfikowała Konwencję 8 września 2000 r. Jej postanowienia zostały wdrożone ustawą o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawy o zamówieniach publicznych oraz ustawy -Prawo bankowe. Ustawa ta weszła w życie 4 lutego 2001 r.
Najważniejszym elementem ww. ustawy było wprowadzenie karalności czynnego i biernego przekupstwa (art. 228 § 6 oraz art. 229 § 5 kodeksu karnego).
Art. 228 § 6 kk stanowi, iż „karze podlega także ten, kto w związku z pełnieniem funkcji publicznej w państwie obcym lub organizacji międzynarodowej przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę lub takiej korzyści żąda, albo uzależnia wykonanie czynności służbowej od jej otrzymania.".
Natomiast art. 229 § 5 stwierdza, że „karze podlega odpowiednio także ten, kto udziela lub obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną w państwie obcym lub w organizacji międzynarodowej, w związku z pełnieniem tej funkcji.".
Odpowiedzialność osób prawnych za przekupstwo osoby pełniącej funkcją publiczną reguluje zaś ustawa z 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.
W zakresie rachunkowości i rewizji finansowej postanowienia Konwencji są odzwierciedlone w przepisach m.in. ustawy o rachunkowości dotyczących rzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych, sporządzania i poddawania badaniu sprawozdań finansowych oraz odpowiedzialności karnej za przestępstwa księgowe.
Ze względu na szczególną szkodliwość korupcji dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki, w tym prowadzenia działalności gospodarczej, należy podkreślić istotną rolę księgowych i biegłych rewidentów w mechanizmie zwalczania tego patologicznego zjawiska. Przedstawiciele ww. zawodów w swojej codziennej pracy powinni zwracać szczególną uwagę na zdarzenia, które mogą świadczyć o występowaniu przypadków korupcji zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych.

 

Polecamy

    • Świat Księgowych
    • Kaledarium
    • Raport AK17
    • Reagowanie na naruszenie przepisów prawa i regulacji - NOCLAR
    • Filmy